Epoxy kan gaan kristalliseren als het bij lagere temperaturen wordt opgeslagen. Het wordt eenvoudig weer vloeibaar door het tankje een poosje in warm water te plaatsen.
Veiligheid
Epoxy is veel veiliger dan veel andere producten die worden gebruikt in de botenbouw maar enkele veiligheidsmaatregelen zijn toch op zijn plaats. Epoxy moet op een veilige manier worden opgeslagen zodat het niet, in het bijzonder voor kinderen, in contact met de blote huid komt of ingeslikt kan worden.
De meeste mensen krijgen geen irriterende huidreacties bij het gebruik van epoxy maar er is een klein percentage mensen dat dat wel heeft. Dit is een allergische reactie en heeft verder geen consequenties. De beste manier om een allergische reactie te voorkomen is het dragen van handschoenen en het vermijden van contact tussen nog niet uitgeharde epoxy en de blote huid.
Wij raden aan om gezichts- en huidbescherming te gebruiken tijdens het werken met epoxy. Gebruik tijdens het schuren van hout of epoxy altijd deugdelijke adembescherming! Mocht de huid toch in contact komt met epoxy, gebruik dan geen chemische middelen. Gewone witte azijn helpt het best om de epoxy te verwijderen.
Niet uitgeharde epoxy wordt aangemerkt als "gevaarlijke stof"? en kan niet met het reguliere afval mee maar met het chemisch afval. De hars en de harder hebben een lage brandbaarheid, maar onthoudt dat andere chemische middelen die bij bootbouw worden gebruikt, zoals aceton en thinner, wel zeer licht ontvlambaar zijn. Let in ieder geval altijd op wat je doet!
Mochten er zich toch gezondheidsproblemen voordoen consulteer dan een arts.
Als epoxy uithard komt er warmte vrij. Gebruik geen plastic koffiebekertjes of glas omdat deze kunnen smelten cq. barsten.
Wat is epoxy?
Epoxy is een uitzonderlijk harde en taaie chemische hars. Het verschilt van andere harssoorten, zoals polyester en vinylester, doordat het superieure eigenschappen heeft op het gebied van hechting en weerstand tegen chemicalien, water etc.
Epoxy hars ontstaat, net zoals bij polyester, uit een chemische reactie tussen 2 componenten. Maar waar polyester uithardt als er een kleine hoeveelheid catalysator (harder) wordt toegevoegd is dat bij epoxy pas het geval na het mengen van relatief grote hoeveelheden. Epoxy is het resultaat van de dwarsverbinding tussen de moleculen van de hars en de harder. Als polyester uithardt komt er gas vrij (styrene) dat een onplezierige geur geeft. Epoxy ruikt niet of nauwelijks.
Bij het bouwen van boten kan epoxy worden gebruikt als lijm, plamuur en lamineerhars. Onze epoxy is een all round marine epoxy met een lage viscositeit, het drenkt goed door in het glasweefsel.
Hoe epoxy te gebruiken:
Hars en harder worden nooit los gebruikt maar altijd in combinatie. Onze epoxy wordt gemengd in een verhouding van 2 delen hars en 1 deel harder.
Probeer niet de uithardtijd te verkorten door meer harder toe te voegen:
Het werkt niet. In tegendeel, teveel harder zorgt dat de epoxy helemaal niet uithardt. Erg belangrijk: Houd je aan de 2:1 verhouding!
Hoe meet ik de delen af:
De makkelijkste manier is door middel van een maatbeker, maar het is eenvoudig om zelf een maatbeker te maken:
Gebruik doorzichtige plastic bekertjes. Vul een van de bekertjes met water, 3 cm. of 5 cm., het maakt niet uit. Markeer het waterniveau op het bekertje en zet er een "H" op van harder. Dit is de maatbeker voor de harder. Neem een ander bekertje en vul deze met 2 maal de hoeveelheid water uit het harder bekertje. Markeer het waterniveau en de maatbeker voor de hars is klaar. Droog de bekertjes voor gebruik. Epoxy vindt het niet prettig om gemengd te worden met water.
Meng de epoxy niet in plastic of foam bekertjes. Bij het uitharden wordt de epoxy heet en de bekertjes zouden kunnen smelten! Gebruik ook geen glazen potten. Deze kunnen barsten door de warmte die vrijkomt.
Pas op met het mixen van kleine hoeveelheden. De precisie van het afmeten neemt sterk af bij kleinere hoeveelheden. Probeer niet minder dan 60 gram hars en 30 gram harder te mixen.
Mix:
Mix de hars en harder zorgvuldig. Wij gebruiken tongspatels maar elk houtje voldoet. Voor het lamineren van glasweefsel gebruik je de gemixte hars zonder fillers (vulmiddelen). Wil je er een dikkere of dunnere plamuur van maken dan kunnen verschillende soorten vulmiddelen worden toegevoegd. Meng de hars en harder altijd in een ronde beker of pot en niet in een vierkante. Zo voorkom je dat er ongemengde resten in hoeken achterblijven.
Epoxy lijm:
Wij bevelen aan om alle houten oppervlaktes eerst met de gemixte epoxyhars voor te behandelen. Dit is vooral belangrijk bij grotere contactoppervlakken.
Maak epoxylijm in 2 stappen:
- Mix hars en harder
- Voeg vulmiddel toe (in dit geval katoenvezel)
Voeg genoeg vulmiddel toe om een pasta te maken met de dikte van ketchup. Meestal ca. 2-3 maal het volume van de hars.
Lijmen met epoxy werkt anders dan traditionele houtlijm. Epoxy kan kieren vullen en heeft zelfs een smalle kier nodig om goed te hechten. In tegenstelling tot houtlijm hoeft er maar lichte druk op de te lijmen delen worden uitgeoefend. Er moet een hoeveelheid epoxy tussen de delen blijven. Bij een te strakke verbinding of teveel druk bestaat de kans dat de verbinding mislukt. Indien juist gedaan is de epoxyverbinding zelfs sterker dan de losse onderdelen. Epoxy hecht slecht op een vuile of vettige ondergrond. Maak de ondergrond altijd eerst schoon.
Laat de epoxy uitharden. Uithardtijd is afhankelijk van de omgevingstemperatuur en het soort harder. Voor meer informatie zie de paragraaf "Harders".
Putty fillets:
Bij de Stitch&Glue methode en bij composiet-bootbouw worden delen van de boot geconstrueerd met epoxy putty fillets. De putty wordt op dezelfde manier gemaakt als de lijm alleen wordt er meer filler toegevoegd om een dikkere pasta te verkrijgen. De ideale dikte lijkt op pindakaas.
Putty kan worden gemaakt met zaagsel of katoen maar ideaal is een mix van katoen en Stewathix of Microballoons en Silica.
Nogmaals; voor het aanbrengen van de fillet raaden we aan om eerst de ondergrond te coaten met onverdikte epoxy. Vaak worden de fillets versterkt met lagen glasvezel.
Glasweefsel lamineren:
Door middel van lamineren kan een glasweefselromp of (boot)onderdeel worden gemaakt. Bij de Stitch&Glue methode wordt multiplex met meerdere lagen glasweefsel bekleed en geimpregneerd met epoxy. Na het uitharden is het resultaat een keiharde glasweefsel coating.
Bij composiet-bootbouw wordt de hele romp (core cell of multiplex), binnen en buiten, bedekt met glasweefsel en epoxy.
In productieboten wordt hetzelfde proces gebruikt om rompen en onderdelen in een mal te fabriceren.
Lamineren is gemakkelijk: een stuk glasweefsel wordt doordrenkt met epoxy. De hars wordt op dezelfde manier aangebracht als bij schilderen: met een roller of een kwast.
Er zijn verschillende soorten glasweefsel. Zorg er in ieder geval voor dat het glasweefsel geschikt is voor epoxy (Er zijn soorten die alleen voor polyester zijn geschikt).
Droog glasweefsel is wit van kleur maar eenmaal doordrenkt wordt het doorzichtig. Gebruik niet meer hars als nodig is om het glasweefsel nat te maken. Een laminaat met veel glasweefsel is sterker dan een laminaat met veel epoxy. Sterker nog: Teveel hars maakt het laminaat zwakker. Niet sterker.
Daarom; zodra het glasweefsel nat, is druk je de overtollige hars eruit met een plastic spatel (Squeegee).
Meerdere lagen weefsel over elkaar
Je kunt wachten met de opvolgende lagen glasweefsel to de vorige laag helemaal is uitgehard. Dan moet je wel opnieuw schuren en ontvetten. Het werkt sneller om de volgende laag aan te brengen als de vorige laag nog een beetje plakkerig is; nat op nat. Er hoeft dan tussendoor niet geschuurd en ontvet te worden. Dit vereist echter wel wat planning.
Om een strak oppervlak te krijgen waarop de volgende laag goed hecht wordt er ook wel peelply gebruikt. Dit is een heel licht weefsel dat op de natte epoxy wordt aangebracht. Na uitharding kan deze laag er worden afgetrokken en kan direct de volgende laag worden aangebracht.
Harders: Uithardingstijd en naharden
Epoxy hars kan sneller of langzamer harden naar gelang de gebruikte harder. Wij gebruiken meestal medium harder dat uitstekend voldoet in 90% van de gevallen.
De uithardingstijd (of pot life) wordt mede bepaald door de omgevingstemperatuur. Ideaal is ca. 18 graden. Bij een lagere temperatuur kan er nog prima gewerkt worden alleen zal het uitharden dan langer duren. Wij raden aan om epoxy niet te gebruiken bij een temperatuur lager dan ca. 10 graden.
De hars hardt eerder uit in een plastic beker dan uitgesmeerd over een groter oppervlak. De chemische reactie is exothermisch. Dat wil zeggen dat er warmte vrijkomt bij het uitharden. Deze warmte is nodig om de moleculen van de hars en harder te verbinden. Bij een temperatuur van ca. 18 graden is de uithardingstijd ca. 30 minuten. Daarna gaat de epoxy gellen? .
In de volgende fase is de hars hard (zoals kaas) maar geeft nog geen sterkte. In dit stadium kan overtollige hars en glasweefsel nog makkelijk worden verwijderd met een scherp mes.
De eigenlijke uitharding gebeurt pas na enkele uren (of zelfs dagen) afhankelijk van de omgevingstemperatuur.
Antislip
Je kunt heel fijn zand toevogen of suiker. Het idee erachter is, datde epoxy langzaam wegslijt en gladder wordt, de suiker oplost in water en weer scherpe randjes achterlaat. Dit werkt maar je moet er niet een paar keer overheen lakken.
Finish:
De romp of onderdelen worden na het uitharden meestal geschuurd en strak geplamuurd waarna er geverfd kan worden met een (UV bestendige) lak.
